Tıp Tarihi Müzesi
TIP TARİHİ MÜZESİ
 KURULUŞU25 Aralık 1898 de açılan Gülhane Askeri Tıp Akademisi, 101 yıllık tarihi içinde birçok önemli olaya tanıklık etmiştir. 1898 de “Gülhane Seririyat Hastanesi” adı ile İstanbul-Sarayburnu’nda çalışmaya başlayan Gülhane, bugüne kadar 5 defa yer değiştirmiştir. I. Dünya Savaşı sonrasında Sarayburnu’ndaki binaları işgal edilince 1918 de, hasta ve eşyaları ile birlikte Gümüşsuyu Asker Hastanesi’ne taşınmış, 1923 de tekrar Sarayburnu’ndaki binalarına geri dönmüştür. 1941-1953 yılları arasında Ankara’daki Cebeci Asker Hastanesi’nde, 1953-1972 yılları arasında şimdiki Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın bulunduğu binalarında ve 1972’den sonra Etlik’teki modern kampüsünde çalışmalarını sürdüren Gülhane’nin kütüphanesinde ve depolarında korunan malzemeler Tıp Tarihi Müzesi’nin ilk kaynaklarını oluşturmuştur. Bu malzemeler önceleri küçük bir salonda teşhir edilmeye başlanmış, 14 Mart 1988 den sonra da açılışı yapılan bugünkü modern müzede izleyicilere sunulmuştur. Gülhane’nin 90. kuruluş yılı kutlamaları kapsamında yapılan yeni müzenin açılış gününde Alman ve Türk bilimadamlarının katıldığı bir sempozyum düzenlenmiştir. Gülhane’nin Türk tıbbına katkıları ve Türk-Alman tıbbi ilişkilerinin tartışıldığı bu sempozyuma Türkiye dışından dönemin Uluslararası Tıp Tarihi Kurumu Başkanı Prof. Dr. Hans Schadewaldt (Düsseldorf), Prof. Dr. h.c. mult. Heinz Göerke (Münih), Prof. Dr. Gündolf Keil (Würzburg), Doç. Dr. Manfred Skopec (Viyana), Prof. Dr. Jozsef Antall (Macaristan), Doç. Dr. Helmut Becker (Münih) ve Prof. Dr. Arslan Terzioğlu (İstanbul) başta olmak üzere birçok öğretim üyesi ve tıp tarihçisi katılmışlardır. 900 m² lik bir iç alana sahip müze, yeni eklenen bölümlerin 17 Haziran 1998 de yapılan bir törenle açılışı yapılmış ve müze şimdiki son konumuna ulaşmıştır. BÖLÜMLERİMüze başlıca üç bölümden oluşmaktadır.
C. Müze salonları: Burada birisi büyük, birisi küçük, iki salon bulunmaktadır. Bu salonların yan duvarlarında 16 vitrin, ortalarında toplam 4 büyük vitrin vardır. Bu vitrinlerde sergilenenler kısaca şöyle özetlenebilir; 1. vitrinde, eski Anadolu tıbbı ile ilgili bir düzenleme yapılmış olup, Anadolu’da kurulan tıp merkezleri bir harita üzerinde ayrı ayrı gösterilmiştir. 2. vitrinde, İbni Sina ile ilgili görüntüler, cerrahinin gelişmesi ile ilgili görüntüler ve eski cerrahi alet örnekleri bulunmaktadır. 3. vitrinde, ilk resimli Türkçe tıp kitabı Cerrahiyet-ûl Haniye, Dağlama ile ilgili bir düzenleme, Hacı Paşa ve Hekimbaşılık ile ilgili görüntüler yer almaktadır. 4. vitrinde, 19. yüzyıl Osmanlı tıbbı ile ilgili görüntüler, Askeri Tıp Okulu’nun açılışı, kayıt defteri ve diplomalar ile Tıp Okulu malzemelerinden örnekler bulunmaktadır. 
5. vitrinde, Gülhane’nin kuruluşu ve kurucuları ile ilgili görüntüler bulunmaktadır. 6. vitrinde, 1900’lerin başında tıp okulunda görev alan öğretim üyeleri, eski tıp kitapları ve 1897 de çekilen ve bir savaşta ilk defa kullanılmış olan ve bir erin kurşun ile yaralanmasını gösteren röntgen görüntüleri vardır. 7. vitrinde, I. Dünya savaşı yıllarında kullanılan sahra sıhhiye malzemeleri, ilk yardım çantaları ve sıhhiye çadır örnekleri sergilenmektedir. 8. vitrinde, Çanakkale savaşındaki sağlık hizmetleri ile ilgili orjinal fotoğraflar, sahra sıhhiye sandıkları ve sağlık hizmetleri sırasında çeşitli amaçlarla kullanılan malzemeler bulunmaktadır. 9. vitrinde, Kurtuluş savaşı ile ilgili görüntüler ve sıhhiye setleri bulunmaktadır. 10. vitrinde, 1980’de açılan Gülhane Askeri Tıp Fakültesi’nin açılışı, ilk mezunları ve Müzenin açılışındaki tören ile ilgili malzemeler vardır. 11. vitrinde, Kıbrıs Barış Harekatında şehit olan Tabip Ütğm. Halil Akçiçek’in portresi, 2. Dünya savaşından kalan sahra tipi ecza dolabı, ilk yardım ve harp cerrahisi setleri bulunmaktadır.
12. vitrinde, Gülhane’nin kuruluşunun 50. yılı, Ankara Tıp Fakültesi’nin kuruluşu ve Etlik’teki Gülhane binasının ilk görüntüleri vardır. 13. ve 14. vitrin eczacılık ile ilgili olup, eski ilaç şişeleri, kutuları, harp paketleri, hassas teraziler ve ilaç yapım aletleri vardır. 15. vitrinde, Sağlık Astsubay Okulu albümleri, tıp kongreleri plaket örnekleri vardır. 16. vitrinde, Çankırı Darülşifasında bulunan yılan kabartmasının örneği bulunmaktadır. Salonların ortalarında bulunan 4 vitrinde de sırası ile, müzeye bağışlanan hekim kıyafetleri, I. Dünya ve Kurtuluş savaşında kullanılan eğere takılan sedye, hasta nakil arabası ve hasta taşıma vagonu örnekleri, 1900’lerin ilk yarısında sıkça kullanılan dezenfeksiyon, distilasyon vb. cihazlar ve harp aletleri bulunmaktadır.
Müze salonlarında vitrinlerin dışında sergilenen malzemeler de şunlardır.  1. Diş kolleksiyonu: 1900’lerin başında Almanya tarafından hediye edilen ve 136 parçadan oluşan zengin diş protez örnekleri içeren bir kolleksiyondur., 2. 1850’li ve 1900’lerin başlarında kullanılan askeri tabip ve askeri tıp öğrencisinin kıyafetlerinin örneklerini gösteren 4 manken. 3. Otoklav, hasta taşıma arabası, sedye ve hasta koltuğu örnekleri. Çağdaş müzecilik anlayışı ile düzenlenen GATA Tıp Tarihi Müzesi, yeni kolleksiyonlar ile gelişme projeleri yapmaktadır. Özellikle Askeri Tıp Tarihi konusunda kendisini geliştirmeyi ve zengin dökümanlara sahip olarak izleyicilerini bilgilendirmeyi amaçlamaktadır. |
GATA Yerleşim Durumu
KOMUTANLIĞIN YERLEŞİM DURUMU
GATA Komutanlığı ve Bağlı birimleri; Ankara , İstanbul ve Eskişehir‘de bulunmaktadır.
Ankara’da GATA Kışlası içerisinde:
Gata Komutanlığı Karargahı
Gülhane Askeri Tıp Fakültesi ve Eğitim Hastanesi
Hemşirelik ve Sağlık Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğü
Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıf Okulu Komutanlığı
T.S.K. Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi Başkanlığı
İstanbul’da:
Haydarpaşa Eğitim Hastanesi ile bu hastaneye bağlı olarak hizmet veren Çamlıca Göğüs Hastalıkları Hastanesi
Eskişehir’de ise:
Hava Hastanesi içerisinde hizmet veren Hava ve Uzay Hekimliği Merkez Başkanlığı yer almaktadır.
GATA İdari Yapı
GATA Komutanlığı’nın idari yapısı şu şekildedir :
Komutan’a yönetimde yardımcı olan (Akademi Kurulu , Yönetim Kurulu , Yüksek Disiplin Kurulu , Komutan Bilimsel Yardımcılığı ve Komutan İdari Yardımcılığı) kurul ve üniteler ile ;
- Akademi Kurmay Başkanlığı
- Askeri Tıp Fakültesi Dekanlığı ve Eğitim Hastanesi Baştabipliği
- Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Komutanlığı
- TSK Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi Başkanlığı
- Sağlık Bilimleri Enstitüsü Müdürlüğü
- Öğrenci Grup Komutanlığı
- Hemşirelik ve Sağlık Meslek Yüksek Okulu Müdürlüğü
- Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıf Okul Komutanlığı’ndan
oluşmaktadır.
İletişim
|
|
||
| Adres | : | Gülhane Askeri Tıp Akademisi Komutanlığı 06018 |
|
Etlik/Ankara
|
||
| Telefon (Santral) | : | 0312 304 20 00 |
| Faks | : | 0312 304 27 00 |
| E_mail | : | webmaster@gata.edu.tr |
Gülhane Askeri Tıp Akademisi
GÜLHANE ASKERİ TIP AKADEMİSİ KOMUTANLIĞI TARİHÇESİ
Giriş
Avrupa’daki yenilikleri takip edebilmek için, XIX. yüzyılın son yıllarında Türk tıbbında görülen bu hareketlilik, Tıbbiye Okulu’nda düşünülen daha kapsamlı yenileştirme ve reform çabaları ile devam etmiştir. Tıp eğitiminde reform anlamında düşünülen en önemli girişimlerden birisi, Tıbbiyenin eğitim ve öğretim sisteminde köklü değişiklikler yapmak amacıyla Ekim 1897’de alınan karar olmuştur. Bunun için Berlin büyükelçiliğine görev verilerek, Türk tıp eğitiminde yenilikler yapabilecek ve hastane yöneticiliğinde örnek olabilecek uygun hekimlerin seçilmesi istenmiştir. Osmanlı Devletinin bu talebi karşısında, Prusya Eğitim Bakanlığı, Bonn Üniversitesi profesörlerinden Dr. Robert Rieder (1861-1913) ve Hamburg Eppendorf Hastanesi asistanlarından Dr. Georg Deycke’yi (1865-1938) önermiştir.
Gülhane Seririyat Hastanesinin Kuruluşu
18 Mayıs 1898’de Berlin’de Osmanlı Devleti Büyükelçiliği’nde yapılan anlaşma sonrasında Dr. Rieder, Mekâtib-i Tıbbiye-i Şahane Müfettişi ve Seririyat-ı Dahiliye ve Hariciye Muallimi, Dr. Deycke de onun yardımcısı olarak, 5 Haziran 1898 tarihinde İstanbul’daki görevine başlamıştır. Dört ay süren yoğun bir çalışma sonucunda inşa edilen yeni hastane “Gülhane Seririyat Hastanesi” adı ile Padişah II. Abdülhamit’in doğum günü olan 30 Aralık 1898 tarihinde törenle açılmıştır.
Gülhane kurulduktan hemen sonra Tıbbiye-i Şahane’den mezun olan asker hekimler kıtadaki görev yerlerine gitmeden önce Haydarpaşa Asker Hastanesi yerine burada bir yıl pratik eğitimine başlamışlardır. Bu eğitimlerde amaç hekimlerin hasta bakımı ve hastane yönetimi konularında bilgilerini artırmak, uygulamaya yönelik olarak yetiştirilmelerini sağlamaktı.
Prof. Dr. Tümg. Robert Rieder (1898-1904) ve Prof. Dr. Tuğg. George Deycke (1904-1907)’nin müdürlük görevlerinden sonra bu görevi üstlenen Prof. Dr. Tuğg. Julius Weiting (1907-1914) döneminde, Gülhane’deki Askeri hekimlik eğitimleri artırılmış, “Gülhane Seririyat Hastanesi” ismi değiştirilerek “Gülhane Tatbikat-ı Askeriye Tatbikat Mektebi ve Seririyatı” olmuştur. Gülhane Seririyat Hastanesindeki modern eğitim ve öğretim nedeniyle, burada yetişen asker hekimler Balkan Savaşı, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında ordu içinde başarılı görevler yapmışlardır.
1908’de Meşrutiyet ilan edildikten sonra, tıp konularında yapılmak istenen reform girişimleri sonucu askeri ve sivil tıp okulları birleştirilmiş ve 1909’da kurulan İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne Gülhane öğretim üyelerinin 11 kişilik önemli bir kısmı da transfer olmuştur. Dr. Wieting döneminde, tıp dersleri yanında askeri hekimlik açısından gerekli hasta muayenesi, revir hizmeti, askeri hastane hizmetlerine de önem verilmiştir. Büyük ve zengin bir kütüphane kurularak, Gülhane askeri tıbbın uygulama okulu ve kliniği haline getirilmiştir.
Birinci Dünya savaşı (1914-1918) yıllarında, Gülhane bir harp hastanesi olarak görev yapmaya başlamış, özellikle Çanakkale’den getirilen ağır hastaların bakımına tahsis edilmiştir. Gülhane hocaları cephelere ve kıtalara dağılmıştır. Dr. Süleyman Numan: Sahra Sıhhiye Müfettişi Umumiliğine, Dr. Tevfik Sağlam: 3. Ordu Sıhhiye Reisliğine, Dr. Abdülkadir Noyan: 6. Ordu Sıhhiye Reisliğine, Dr. Fuat Kamil Beksan ve Dr. Niyazi İsmet Gözcü: Çanakkale cephesine, Dr. Mim Kemal Öke: Menzil Müfettişliği Baştabipliğine, Dr. Murat Cankat: Cerrahi Müşavirliği görevlerine getirilmişlerdir. I. Dünya savaşı sona erince 2 Kasım 1918’de, Gülhane’nin son Alman hocaları Dr. Selling ve Dr. Burunnig ile Alman hemşireler ülkelerine dönmüşlerdir.
1918’de Gülhane müdürlüğüne Dr. Süleyman Numan Paşa getirilmiştir. Savaş sonrası, İstanbul yabancı ordular tarafından ele geçirilince, Aralık 1918’de Gülhane de Fransızlar tarafından işgal edilmiştir. 3 gün içinde hastane, sargı ve komprime yapım yerleri ile birlikte Gümüşsuyu Asker Hastanesi’ne taşınmak zorunda kalmış, Süleyman Numan Paşa’da tutuklanıp Malta’ya sürülmüştür. Yaklaşın 5 yıl sonra büyük zafer sonrası 2 Ekim 1923 günü Gümüşsuyu’ndan tekrar kendi binalarına taşınmıştır.
1923’te Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti Gülhane’ye ait “Gülhane Tababet-i Askeriye Tatbikat Mektep ve Seririyatı Talimatnamesi” adı ile bir talimatname hazırlamıştır. Bu talimatnamede: Gülhane; Genel askeri tababetin uygulandığı bir klinik (seririyat), askeri tababetin geliştirilmesi için bir okul, bilimsel incelemeler ve yayınlar için bir tıp akademisi (Askeri Tıp Encümen-i Alisi) olarak, Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı, Tugay seviyesinde, Sağlık Dairesince seçilen bir asker tabip Müdür-Baştabip yönetiminde bir kurum olarak tanımlanmıştır.
Gülhane’nin Ankara’ya Taşınması
Türkiye’nin II. Dünya Savaşına girme ihtimali üzerine, askeri okulların ve Gülhane’nin İstanbul’dan Ankara’ya taşınmasına karar verilmiş, bu kararda Başkent Ankara’da güçlü bir tıp merkezinin olmamasının da rolü olmuştur. 21 Temmuz 1941’de, İstanbul’dan 28 vagonluk bir katara sığdırılan tüm eşya ve personel, Sirkeci’den Ankara’ya Cebeci Merkez Hastanesi’ne nakledilmiştir.
Gülhane 1947’de “Gülhane Askeri Tıp Akademisi” adını almış, 1953 yılından 1971 yılına kadar Bahçelievler’deki şimdiki K.K.K. lığı binasının bir bölümünde ve Harpokulu’nun yanında bulunan o zamanki Mevki Hastanesi’nde hizmetine devam etmiştir.
Gülhane Askeri Tıp Akademisi Etlik’te
1960’lara gelindiğinde GATA bulunduğu binaya sığmaz hale gelmiştir. Türkiye’de tıp biliminin ilerlemesine ve Türk halkının sağlığına yaptığı hizmetleri göz önünde bulundurarak, 1961’de iki kanun çıkartılmıştır. 5 Ocak 1961 tarih ve 230 sayılı kanunla Gülhane Askeri Tıp Akademisi Üniversiteler Kanununa bağlanmış, aynı tarih ve 231 sayılı kanun ile Gülhane Askeri Tıp Akademisi’ne yeni ve modern bir bina yapılması için bütçeden 30 milyon TL ayrılmıştır.
Modern hastane işletmeciliğine göre Gülhane’nin teşkilat ve kadrosunun yapılanması da yeni binanın yapımı kadar önemli kabul edilmiş ve yurtdışı örnekleri de incelenerek yeniden oluşturulmuştur. 1961’de temeli atılan yeni akademi binası, 1971 yılında bitirilmiş, Gülhane Etlik’te yapılan bu yeni binasına Ekim 1971’de taşınmıştır.
10 Ekim 1972 tarihinde Gülhane bünyesinde, lise düzeyinde Hemşire Sağlık Koleji ve ortaokul düzeyinde Sağlık Okulu açılmış, 1978 yılında Sağlık Okulu kapatılmış, Hemşire Sağlık Koleji, “Sağlık Meslek Lisesi” adını almıştır.
1974 yılında Radyoterapi Merkezi, 30 yataklı bina ve cihazlarıyla, 7 Nisan 1976’da Türkiye’de ilk defa tam teşekküllü bir Yanık Tedavi Merkezi binası hizmete girmiştir.
1980 yılında Türkiye’de ilk kez, Perkütan Translüminal Koroner Anjioplasti uygulaması gerçekleştirilmiştir.
Gülhane Askeri Tıp Fakültesi’nin Açılışı
Gülhane’ye bağlı Askeri Tıp Fakültesi, Türk Silahlı Kuvvetlerine daha bilgili ve deneyimli asker hekim yetiştirmek amacıyla, 6 Ocak 1981 tarihinde eğitime başlamıştır. 7 Kasım 1980 tarih ve 2336 sayılı kanunla; Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nin; Askeri Tıp Fakültesi ve Eğitim Hastanesi olarak iki bölümden oluştuğu belirtilerek Fakültenin kurulduğu ilan edilmiştir.
6 Mayıs 1981 tarihinde Prof. Dr. Necati Kölan başkanlığındaki 21 kişilik ekip tarafından, GATA’nın ilk Böbrek Transplantasyonu gerçekleştirilmiştir. l982 yılında GATA Nöroşirürji Kliniği’nde Mikrocerrahi uygulamaları başlatılmış ve Türkiye’de yine bir ilk olarak Mikrocerrahi Eğitim ve Araştırma Merkezi l985 yılında Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı bünyesinde çalışmalarına başlamıştır.
1983 yılında Psikiyatri Kliniğinde, ülkemizde bu alanda kurulan ilk merkez olan Uyku Merkezi açılmıştır. 1984 yılında ise Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı bünyesinde, Türkiye’de ilk otolog ve allojeneik kemik iliği transplantasyonu gerçekleştirilmiştir.
1986 yılında Türkiye’de ilk defa, digital ve network uygulamaları bulunan, Nükleer Tıp Merkezi hizmete girmiştir. 24-25 Kasım 1989 tarihinde ise Türkiye’de pankreas ve böbreğin birlikte ilk transplantasyonu ile barsak transplantasyonu, GATA I. Hariciye Kliniği’nde gerçekleştirilmiştir.
1985 yılına kadar Asker Hastanesi olarak hizmet veren Haydarpaşa Eğitim Hastanesi, 1 Ekim 1985 tarihinden itibaren “Gülhane Askeri Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi” adını alarak GATA’ya bağlı ikinci Eğitim Hastanesi olarak akademik unvanını kazanmıştır. Hastanede sağlık hizmet desteği yanında, muvazzaf tabip ve diş tabibi subaylara tıpta uzmanlık eğitimi, tabip ve diş tabibi subaylar, sağlık astsubayları ve ordu hemşirelerine staj eğitimi verilmektedir.
Bugün Gülhane Askeri Tıp Akademisi bünyesinde görev yapan ve çeşitli illerde konuşlanmış Hastane ve Eğitim Merkezleri bulunmaktadır. Bunlardan ana merkezler şöyledir:
Ankara’da:
Gülhane Askeri Tıp Akademisi
Askeri Tıp Fakültesi
1600 Yataklı Eğitim Hastanesi
Sağlık Bilimleri Enstitüsü
TSK Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi
Hemşirelik Yüksek Okulu
Sağlık Astsubay Meslek Yüksek Okulu
Engelli Çocuklar Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi
TSK Ankara Özel Bakım Merkezi
İstanbul’da :
1200 Yataklı Haydarpaşa Eğitim Hastanesi
Çamlıca Göğüs Hastanesi
TSK Özel Bakım Merkezi
Deniz ve Sualtı Hekimliği Merkezi
Eskişehir’de :
Hava ve Uzay Hekimliği Merkezi
...
SON YORUMLAR
(April 23, 2012 1:53 AM)
merheba, ben yabancı uyruklu yüksek lisans ögrencilerinin ALES ve UDSden
...(April 10, 2012 6:09 PM)
selam ben sizin universitenizle ilgileniyorum cok begendim.yillik ogretim
...(March 26, 2012 2:18 PM)
i.ö matematik öğretmenliğinden bölüme geçiş var mı acaba